Recep ayı nedir, ne demek ve ne anlama gelir?

0

Recep ayı önemi nedir, ne anlama gelir?

Recep ayı Hicri ayların yedincisi ve , “üç aylar” olarak bilinen mübarek bir mevsimin ilk ayıdır. Fazileti bakımından ayrı bir yeri vardır. Regaib ve Mi’rac gibi mübarek geceleri içinde bulundurması, faziletini daha da arttırmaktadır. Bu aylara “çok sevaplı ibadet ayları” diyen Bediüzzaman, onların kazandırdıkları sevap ve mükafatlar bakımından, mü’minlerin önünde nasıl bir kademeli yükseliş vesilesi olduklarına şöyle işaret eder:

“Her (ibadetin) sevabı başka vakitte on ise, Recepte yüz, Şâbanda üç yüzden fazla ve
Ramazanda bine çıkar ve cuma gecelerinde binlere ve Kadir Gecesinde otuz bine çıkar.”(Şualar, s.416)

 

Recep ayı, savaşmanın haram kabul edildiği dört aydan biri olup geleneğimizde önemli yeri olan üç ayların ilkidir. “Recep ayına câhiliye döneminde de ta’zim edilir ve onda savaşılmazdı. Onunla sonra gelen şâban ayına müşrikler recebân derlerdi.” (5 Cevherî, es-Sıhah, I, 133.)
Receb ayının haram aylardan sayılması, senenin ortasında Mekke civarında oturanların umre yapmaları içindir. (İbn Receb el-Hanbelî, Letâif, s. 222, 456. ) Câhiliye devrinde, receb ayı boyunca savaştan ve baskınlardan uzak durulur, (Buhârî, Magazî, 70.)  özellikle ilk on gününde putlardan yapılan tanrılara “atîre” veya “recebiyye” denilen kurbanlar takdim edilirdi. (Buhârî, Akîka, 3,4; Müslim, Adâhî, 38.) Receb ayının Arab-ı bâide (Âd ve Semûd) döneminde “hevber”, Arab-ı âribe döneminde “esam” (sağır) diye adlandırıldığı, kan dökmenin, mala ve ırza dokunmanın yasak olduğu bu ayda kavga ve silâh sesleri, imdat çağrıları duyulmadığı için bu adla anıldığı söylenir. İlgili rivayetlerden, cahiliye döneminde Arapların Receb ayına ayrı bir değer verdiği anlaşılmaktadır.

Recep ayının ismi nereden gelmiştir

“Recep, müştak isimlerden olup tercib’den türemiştir. Tercib, kelimesinin ilk akla gelen anlamı ta’zim manasıdır. Nitekim bir ayı ta’zim ettiğinde “recebtü haza’ş-şehr” dersin. Bununla birlikte receb kelimesi şu anlamlarda kullanılmıştır:

a. Tazim etmek. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) vefâtından sonra Medine-i Münevvere’de Sakifetü Beni Saide’de, devlet başkanı tayini hususunda Muhacirler ile Ensar arasında çıkan anlaşmazlıkta, Ensar: “Bizden bir emir, sizden de bir emir seçilsin” dediklerinde, Habbab b. el-Münzir öfkelenerek kılıcına sarıldı ve ayağa kalkarak şöyle haykırdı: “Ben kavmim içinde “el-mürecceb” (sayılan, saygı gösterilen) bir adamım. Ben kavminin sığındığı bir kimseyim.

Dertleri olduğu zaman bana gelirler; rey ve tedbirim ile benden yararlanırlar.” (Cevherî, es-Sıhah, I, 133.)

b. Göze heybetli görünmek. Receb, bir kimsenin göze pek heybetli görünüp ondan korkma manasınadır ki, Araplar böyle bir hal karşısında “recebtü eş-şey” (Mes’ûdî, Mürûcü’z-zeheb, II, 204. ) derlerdi.

c. Değişik gayelerle hurma dallarını bir araya getirmek. Receb isminin verilmesi, eski zamanlarda Araplar receb ayında hurmanın meyvelerini rüzgâr dökmesin diye dalları bir birine yaklaştırıp yaprakları ile sarıp bağlarlardı. Bundan dolayı ona bu isim verilmiştir. Zira hurma dalları bu şekilde sarıldığında “recebtü’n-nahlete tercibâ” denir.

Bazıları: “Tercib: hırsızlardan muhafaza ve meyvenin yere düşmesine engel olmak için, meyvesi bol hurma dalı ve budaklarının etrafına çalı ve dikenler konmasından ibarettir.” demişlerdir. Başkaları: “Tercîb, hurmanın meyveli budakları yere doğru eğildiği zaman, düşmesin diye altına direk ve destek dayamalarından dolayıdır” demişler.

İşte on iki aydan biri olan receb ayının ismi bu manalardan alınmıştır. Çünkü cahiliye çağında insanlar receb ayına pek ziyade hürmet ve ta’zim ederlerdi. (Geylânî, Abdulkâdir, Gunyetü’t-tâlibîn, I,195,(Tercüme: Güner, Mustafa, Üç Aylar ve Faziletleri, s. 10-
11). )

“Receb ayı, bereket ve hayır aylarının anahtarıdır. Ebû Bekr el-Belhî
(280/893) şöyle der: Receb ayı ziraat (ekim) ayıdır. Şâban ayı ürünü sulama ayıdır. Ramazan ayı ise ürünü toplama ayıdır.

Yine Ebû Bekr el-Belhî şöyle der: Receb ayı rüzgâr gibidir. Şâban ayı bulut gibidir. Ramazan ayı yağmur
gibidir. Başka biri de şöyle der: Yıl bir ağaç gibidir. Receb ayı ağaçların tomurcuklanması gibidir. Şâban ayı tomurcukların açıldığı günler gibidir. Ramazan ürünü toplama günü gibidir ki, onları toplayanlar
müminlerdir.” (İbn Receb el-Hanbelî, Letâif, s. 234. )

Paylaş

Yorumlar