FITIR SADAKASI (FİTRE) NEDİR?

0

FITIR SADAKASI (FİTRE)

 

Fıtr sözlükte “Orucu açmak”, fitre de “Yaratılış” manasına gelir ve buna “Fıtır sadakası” denir ki, fıtrat sadakası, yani sevap için verilen yaratılış atıyyesi demektir. Dini bir terim olarak şöyle tanımlanır: Ramazan Bayramı’na yetişen ve temel ihtiyaçlarının dışında belli bir miktar mala sahip olan Müslümanların kendileri ve velayetleri altındaki kişiler için yerine getirmekle yükümlü bulundukları mali bir ibadettir.
Fıtır sadakası, zekat vermekle yükümlü olan kimselere vacip olduğu gibi, orta derecede imkanlara sahip olanlara da vaciptir. Fıtır sadakasının halk dilindeki adı fitredir. Fitre, her sene Ramazan ayında, Bayram Namazı’ndan önce fakirlere yardım amacıyla verilir. Daha önceden de verilebilir.
Fitre vermek için zekat ve diğer ibadetlerde olduğu gibi, aklı başında bulunmak ve erginlik yaşına girmiş olmak şart değildir.

Fitre vermekle yükümlü bir aile reisi evinde hizmetçisi dahil, kaç kişiye bakıyorsa veya bakımını üstlendiği kaç ki si varsa, onların fitresini verir. Akıl hastalarının ve çocukların da fitrelerini vermek vaciptir. Hatta bayram namazından önce doğan çocuğun bile fitresinin verilmesi şarttır.
Hür ve fitre verebilecek durumda olan her Müslüman, oruç tutsun veya tutmasın, fıtır sadakasını vermekle yükümlüdür.
Fitır, Allah’ın verdiği sağlık ve afiyete bir şükürdür. Fitır bir can vergisidir. O yüzden mutlaka verilmesi gerekir.

Fitre, kisi basına belirli miktarlarda buğday, arpa, kuru üzüm ve kuru hurma veya bunların bedelleri üzerinden verilir. Buğdayda 1667 gr., diğerlerinde ise 3333 gr. dır. Bu miktarlar fitre olarak verilebileceği gibi, bu miktarların tutan olan para da fitre olarak verilebilir.
Fitre miktarı her sene Ramazan ayında Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açıklanarak Müslümanlara bildirilir.

Fitre de zekat verilen kimselere verilir. Ancak bir Müslüman, anne, baba, büyük anne, büyük baba, çocuk ve torunlarına fitre veremez. Çünkü Müslüman bunlara bakmakla yükümlüdür.
Fitrede niyet şarttır, fakat fakire bildirmek şart değildir.

Zekat ve fitrede belirtilen bu miktarlar en aşağı dır. Daha fazlasını vermek isteyen istediği kadar ve Bunun bir sınırı yoktur. Zekat ve fitrenin dışında bir Müslüman fakir taç olanlara her zaman vardım eder, elinden geleni esirgemez. Buna İslam’da sadaka adı verilir.
kadar verebilir.

FITIR SADAKASI (FİTRE) İLE İLGİLİ HADİSLER

Abdullah İbn Ömer’den şöyle dediği nakledilmiştir: “Hz. Peygamber fitrenin, insanlar Bayram Namazı’na çıkmadan önce verilmesini emretmiştir” (Şevkani, Neylü’l-Evtar, IV, 183.)

Abdullah İbn Ömer’den şöyle dediği nakledilmiştir: “Resul-i Ekrem Efendimiz (s.a.v)  fıtır sadakasını 1 sa’ (ölçek) hurma ve 1 sa’ arpa olmak üzere köle, erkek, kadın, küçük ve büyüklere farz kılmış ve insanlar (bayram) namazına çıkmadan önce verilmesini emretmiştir.” (Buhari, Zekat, 76; Müslim, Zekat, 12 .)

Ebu Said el-Hudri (r.anha)’den rivayet edilen bir hadiste fitre verilebilecek maddeler ve miktarları şöyle belirlenir: “Biz Peygamber devrinde fitreyi, yiyecek maddelerinden 1 sa’ olarak verirdik. O zaman bizim yiyeceğimiz arpa, kuru üzüm, hurma ve keş (yağı alınmış peynir) idi.” (Buhari, Zekat, 74; A. İbn Hanbel, III, 73, 98.)

İbn Abbas (r. anha)’nın naklettiği bir hadiste şöyle buyurulur: “Resul-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) oruçluları gereksiz ve çirkin sözlerden arındırmak ve yoksullara yiyecek sağlamak için fitreyi farz kılmıştır. Fitreyi kim namazdan önce öderse, bu makbul bir zekat, kim de namazdan sonra öderse, herhangi bir sadaka olur.” (Buhari, Zekat, 70, 71, 77; Müslim, Zekat, 12 , 13, 16)

Abdullah b. Sa’lebe (r.anha) şöyle nakletmiştir: “Resul-i Ekrem Efendimiz (s.a.v) Ramazan Bayramı’ndan bir veya iki gün önce bir konuşma yaparak şöyle buyurdu: “Buğdaydan, arpadan veya hurmadan 1 sa’ını hür veya köle, küçük veya büyükler için sadaka olarak veriniz.” (A. İbn Hanbel, V, 432.)

İbn Abbas’ın rivayet ettiği hadis şöyledir: “Fitre sadakası buğdaydan iki müd’dür.” (Şevkani, Neylü’l-Evtar, IV, 183.)

2020 FITIR SADAKASI (FİTRE) MİKTARI NE KADAR?

Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı 2020 senesi ramazan başlangıcından 2021 senesi ramazan başlangıcına kadar olan sürede en düşük sadaka-i fıtır miktarını 27 TL olarak belirledi.

Belirlenen bu miktar, “asgari miktar” olup, sadaka-i fıtırda verilecek meblağ konusunda bir üst sınır bulunmuyor. Bu konuda ideal olanın, herkesin kendi hayat standartlarına göre asgari günlük gıda harcamalarına denk düşecek bir meblağı vermesi olarak belirtiliyor. Söz konusu yardım, gıda gibi ayni olarak ya da para şeklinde nakdi olarak ödenebilir.

Paylaş

Yorumlar