Berat Kandilinin Önemi ve Yapılması Gerekenler

0

Berat Kandili Nedir? Berat Gecesinin Önemi ve Fazileti

Berat; kişinin herhangi bir yükümlülükten bağımsız kalması, sorumluluğu bulunmaması anlamlarına gelmektedir.
Dini inanışta berat, kameri aylardan olan Şaban ayının 15. gecesidir. Müslümanlar bu gece de Cenab-ı Allah’ın
affetmesi ile günah yüklerinden kurtulacaklarını umarak Berat Kandili‘ni ihya ederler.

Berat Kandili ile ilgili hadis-i Şerif

Allah Resulü Berat Gecesi hakkında Şöyle Buyurmuştur:

“Şaban ayının onbeşinci gecesi olduğu zaman, gecesinde ibadete kalkın. Ve o gecenin gündüzünü oruç tutun. Çünkü o gece güneş batınca Allah Teâlâ (Keyfiyeti bizce meçhul bir halde) dünyaya en yakın göğe inerek (o andan) fecir oluncaya kadar: “Benden mağfiret dileyen yok mu, onu mağfiret edeyim. Benden rızık isteyen yok mu, onu rızıklandırayım. (Bir bela ile) mübtela olan yok mu, ona kurtuluş vereyim. Şöyle olan yok mu? Böyle olan yok mu?” buyurur.” (İbn Mâce, H. no: 1388)

Diğer bir hadiste de şöyle buyruluyor:

“Bu gece Şaban’ın onbeşinci gecesidir. Allah Teâlâ bu gecede Beni Kelb kabilesinin koyunlarının tüyleri sayısınca insanları Cehennem’den kurtarır. Ancak kendisine şirk koşanların, Müslümanlara karşı kin ve düşmanlık besleyenlerin, akrabaları ile münasebeti kesenlerin, gururlu ve kibirlilerin, ana-babasına asî olanların ve içki içmeye devam edenlerin yüzüne bakmaz.” (Buhârî, et-Tergîb ve’t-Terhib, II, 118)

Berat Gecesinin Mahiyeti ve Önemi

Yıllık bir program çerçevesinde yürütülen ticari hareketler, yıl sonunda o program esaslarına göre kontrol ve
teftiş edilir, kâr zarar hesapları yapılır. Kesin hesabın tespitinden sonra da gelecek senenin programı hazırlanarak
son şeklini almaktadır. Her sene tekrar edilen bu denetleme ve tespit işlemleri sayesinde, ekonomik hayatta istikrarlı ve
sağlam bir ilerlemenin temini mümkün olur.

Bu örneğin ışığında manevi hayatımıza ve çalışmalarımıza bakalım. Dünya, âhiret hayatının kazanılması için
yaratılmış bir manevi ticaret yeri olduğuna göre, o ticaretle ilgili çalışmaların da yıllık muhasebesinin yapılması
gayet doğaldır. İşte bu muhasebenin vakti üç ayların içerisindedir. Berat Kandili ile başlayıp Kadir Gecesi’yle biten
devreye rastlar.

Duhan sûresinin 2., 3. ve 4. âyetlerinin Berat Gecesi’nden bahsettiği bildirilmektedir. Âyetlerin meali şöyle:
“O apaçık kitaba and olsun ki, biz onu gerçekten mübarek bir gecede indirdik. Çünkü biz onunla insanları
uyarmaktayız. Bütün hikmetli işler o gecede tefrik olunur.”

Bu âyetler hakkında iki görüş vardır. Çoğu tefsir bilginlerinin görüşüne göre, bu mübarek gece Kadir Gecesi’dir.
İkrime bin Ebi Cehil’in de dahil olduğu bir grup alim ise; bu gecenin Berat Gecesi olduğunu söylemişlerdir. Her
iki tefsiri birleştiren diğer bir görüşe göre de, hikmetli işlerin ayırımının yapılmasına Berat Gecesi’nde
başlanmakta ve bu işlem Kadir Gecesi’ne kadar devam etmektedir. Bu hikmetli işler nelerdir ve âyetin mânası
nedir?

 

Yıllık Kader Programı Berat gecesi

İbni Abbas’tan rivayet edildiğine göre, hikmetli işlerin birbirinden ayırd edilmesi şu şekilde cereyan etmektedir:
– Bu seneden gelecek seneye kadar meydana gelecek olayların hepsi ayrı ayrı melekler tarafından defterlere yazılır. Rızıklar, eceller, zenginlik, fakirlik, ölümler, doğumlar hep bu esnada kaydedilir. O yılki hacıların sayısı bile bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her-şeyin o sene içindeki mukadderatı kaydedilir.
– Rızıkla alakalı defterler Mikail Aleyhisselâma verilir.
– Savaşlarla ilgili defterler Cebrail Aleyhissalama verilir.
– Ameller nüshası dünya semasında görevli melek olan İsrafil’e verilir ki bu büyük bir melektir.
– Ölüm ve musibetlerle ilgili defter de Azrail Aleyhisselâma teslim edilir.
Fahreddin er-Râzî”nin açıklamasına göre bu defterlerin düzenlenmesi Berat Gecesi’nde başlar, Kadir Gecesi’nde
tamamlanarak her defter sahibine teslim edilir. (Hülâsâtü’l-Beyân, XIII/5251.)
Berat Kandili’nin “bütün senede bir kudsi çekirdek hükmünde ve beşer mukadderatının programı nev’inden
olması cihetiyle Leyle-i Kadrin kudsiyetinde” olması bu manalara dayanmaktadır. (Şualar, s,426.)
Kur’ân’ın bu gecede indirilmesi meselesine ise şöyle bir açıklama getirilmektedir:
Berat Gecesi, Kur’an-ı Kerim’in levh-i mahfuzdan dünya semasına toptan indirildiği gecedir. Buna inzal denir.
Kadir Gecesi’nde ise Peygamberimiz (asm)’e ilk kez ve parça parça indirilmeye başlanmıştır. Buna da tenzil
denir.

 

Berat Gecesi’nin Özellikleri

Tefsirlerde bu gece ile ilgili olarak şu şekilde izahlar yer almaktadır: Vergi ödendiği zaman nasıl ki vergi borçlusuna borcundan kurtulduğunu gösteren bir belge veriliyorsa, Allah Azze ve Celle de Berat Gecesi’nde mü’min kullarına berat yazar. Zaten bu gecenin dört adı vardır: “Mübarek Gece”, “Berae Gecesi”, “Sakk (belge ve senet) Gecesi” (Allah Teâlâ bu gece mü’min kullarına beraet yazar)”, “Rahmet Gecesi.” “Berat, beraet” kelimesi “el-berâe” kelimesinin Türkçe’deki kullanılış şeklidir. Beri olmak, aklanmak, temiz ve suçsuz çıkmak demektir. “Berâet” iki şey arasında ilişki olmaması, kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması anlamına gelmektedir. Mü’minlerin bu gece günah yüklerinden kurtulup İlâhî bağışa ermeleri umulduğu için de Berat Gecesi denmiştir. Bir kısım âlimlerin, kıblenin Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’dan Mekke’deki Kâbe istikametine çevrilmesinin Hicretin ikinci yılında Berat Gecesi’nde gerçekleştiğini kabul etmeleri de geceye ayrı bir önem kazandırmaktadır. (TDİ.”Berat” maddesi.)
Berat Gecesi’nin beş ayrı özelliği vardır:
1. Bütün hikmetli işlerin ayırımına başlanması.

2. Bu gecede yapılacak ibadetlerin diğer vakitlere nispetle kat kat sevaplı olması.

3. İlâhi rahmetin bütün âlemi kuşatması.

4. Allah’ın af ve bağışlamasının coşması.

5. Peygamberimiz (asm)’e tam bir şefaat yetkisinin verilmiş olması.

Bir rivayette bildirildiğine göre Resul-i Ekrem Efendimiz (s.a.v)  Şâban’ın on üçüncü gecesi ümmeti hakkında şefaat niyaz etti,
üçte biri verildi. On dördüncü gecesi niyaz etti üçte ikisi verildi. On beşinci gecesi niyaz etti, hepsi verildi. Ancak
Allah’tan devenin kaçması gibi kaçanlar başka…
Zemzem kuyusunun bu gecede açık bir şekilde coşup çoğalması da bu manaları kuvvetlendiren kutsal bir işaret
olarak yorumlanmaktadır. (Hak Dini Kur’an Dili, V/4295)
Peygamber Efendimiz (s.a.v) bir hadis-i şeriflerinde Berat Gecesi’nin feyiz ve bereketini çeşitli şekillerde nazara
vermektedir.
“Şâban’ın 15. gecesi geldiğinde geceyi uyanık ibadetle, gündüzü de oruçlu olarak geçirin. O gece güneş
battıktan sonra Allah rahmetiyle dünya semasına tecelli eder ve şöyle seslenir:
‘İstiğfar eden yok mu, affedeyim ve bağışlayayım. Rızık isteyen yok mu, hemen rızık vereyim. Başına bir musibet
gelen yok mu, hemen sağlık ve afiyet vereyim.’ Böylece tan yerinin ağarmasına kadar bu şekilde devam eder.” (İbni Mâce, İkame, 191)

Çünkü o gece İlâhi rahmet coşmuştur. Berat Gecesi beşer mukadderatının programı çizilirken insanlara verilen eşsiz bir fırsattır. Bu fırsatı değerlendirip günahlarını affettirebilen, gönlünden geçirdiklerini bütün samimiyetiyle Cenab-ı Hakk’a iletip isteklerini Ondan talep eden ve belalardan Ona sığınan bir insan ne kadar bahtiyardır. Buna karşılık, her tarafı kuşatan rahmet tecellisinden istifade edemeyen bir insan ne kadar bedbahttır.

 

Berat Kandili gecesinde af dışı kalanlar

Peygamber Efendimiz (s.a.v ) bu gecede af dışı kalanları şu hadisleri ile bildirmektedir:
“Muhakkak ki, Allah Azze ve Celle Şâban’ın on beşinci gecesinde rahmetiyle yetişip her şeyi kuşatır. Bütün mahlukatına mağfiret eder. Yalnızca müşrikler ve kalbleri düşmanlık hissiyle dolu olup insanlarla zıtlaşmaktan başka bir şey düşünmeyenler müstesna.” (İbni Mâce, İkame, 191)

“Yüce Allah bu gece bütün Müslümanlara mağfiret buyurur, ancak kâhin, sihirbaz yahut müşahin (çok kin
güden) veya içkiye düşkün olan veya ana babasını inciten yahut zinaya ısrarla devam eden müstesna.” (et-Tergîb ve’t-Terhib, II/118.)

“Allah Teâlâ Şâban’ın on beşinci gecesi tecelli eder ve ana-babasına asi olanlarla Allah’a ortak koşanlar dışında
kalan bütün kullarını bağışlar.” (İbni Mace, İkametü’s-Salât, 191; Tirmizî, Savm, 38.)

Üç aylara ayrı bir ruh ve mâna içinde giren Peygamber Efendimiz (asm) özellikle Şaban ayına özel bir özen gösterir, başka zamanlarda görülmemiş bir derecede ibadete ve âhiret işlerine yönelirdi. Bu ayın çoğu günlerini oruçlu geçirirken, geceleri de diğer gecelerden çok farklı bir şekilde ihya ederdi.

Bir Berat Gecesi’nde uyanıp da Resulullah Aleyhissalâtü Vesselamı yanında bulamayan Hz. Âişe (ra) kalkarak
Efendimizi aramaya başladı. Sonunda Peygamberimizi Cennetü’l-Bakî mezarlığında başını semaya kaldırmış
halde buldu. Peygamberimiz Aleyhissalâtü Vesselam mübarek hanımına Berat Gecesi’nin faziletini şöyle anlattı:

“Muhakkak ki, Allah Teâlâ Şâban’ın on beşinci gecesinde dünya semasına rahmetiyle tecelli eder ve Benî Kelb
Kabilesinin koyunlarının kılları sayısınca insanları mağfiret eder.” (Tirmizî, Savm:39.) İşlenen sevaplı amellerin değeri başka zamanlarda on ise, Berat Kandili’nde yirmi bindir. Meselâ başka zamanlarda okuduğumuz bir tek Kur’ân harfine on sevap veriliyorsa, bu gecede her bir harfine yirmi bin sevap verilmektedir.

Bu bakımdan tam bir ihlâsla çalışıp ihyasına gayret gösterebildiğimiz takdirde, Berat Kandili elli bin senelik bir
ibadet hayatının sevabını bir gece içinde bize kazandırabilir. “Onun için elden geldiği kadar Kur’ân ve istiğfar ve salavatla meşgul olmak büyük bir kârdır.” (Şualar, s.426)  Tek kişinin çalışma ve kazanma gücü, maddi hayatta olduğu gibi manevi hayatta da sınırlıdır diyorsak, bunun çaresi vardır. Aynı gayeyi paylaşan ve dünyada aynı maksatla yaşayan mü’min kardeşlerimizle birlikte teşkil ettiğimiz manevi şirket; bize hesabından âciz kalacağımız sonsuz bir manevi serveti kazandırabilir. Üstelik maddi kazançlarda kâr, ortaklar arasında bölünerek küçüldüğü hâlde, mânevi kârda böyle bir şey kesinlikle söz konusu değildir. Çünkü manevi faaliyetler nurludur. Nur ise maddi eşya gibi küçülmez ve bölünmez.

 

Berat Gecesi Yapılacak İbadetler

 

Berat gecesi 4 Yasin-i Şerif okumanın fazileti çoktur. Bunlardan birincisi sağlıklı, ibadetli ve uzun bir ömür için; ikincisi hayırlı ve helal bol rızık için; üçüncüsü kaza ve beladan korunmak için; dördüncüsü de beratların sağ taraftan alınması için niyet edilmelidir.

– Kuran-ı Kerim okunabilir, okuyan kişiler dinlenmelidir.
– Kabir ziyaretleri yapılabilir.
– Nafile namazlardan çok günahların affı için tövbe etmeye önem verilmelidir.
– Hasta ziyaretleri yapılabilir.
– Durumu olmayan kimselere yardım yaparak onlar sevindirilebilir ve sadaka verilebilir.
– Namazlardan sonra zikir çekilebilir.
– Samimi ve içten bir tövbe edilmelidir.
– Cemaat namazlarına katılınabilir.
– Peygamber Efendimiz (SAV)’e salat-ü selam getirilebilir.
– Küs ve dargın kişiler barıştırılmalı, müminlerle helalleşilmelidir.
– İsmen dua edilebilir.

Gecenin manevi değeri dolayısıyla namaz, Kur’ân tilaveti, zikir, tesbih ve istiğfarla geçirilmesi, bu gece vesilesiyle muhtaçlara yardım ve benzeri hayırlı amellere özel bir önem verilmesi müstehaptır.

Berat Gecesi Duası

Peygamber Efendimiz Aleyhissalâtü Vesselam bu gece Rabbine şöyle dua etmiştir:

“Allah’ım, azabından affına, gazabından rızana sığınırım, senden yine sana iltica ederim. Sana gereği gibi hamd
etmekten âcizim. Sen kendini sena ettiğin gibi yücesin.” (et-Tergib ve’t-Terhîb, II/119, 120.)

Berat Duası

Bazı mâna büyüklerinin de şöyle bir duası vardır:
“Allah’ım, şayet ismimi saîdler defterine yazdıysan, orada sabit kıl. Şayet ismimi şakiler defterine yazdıysan
oradan sil. Çünkü sen buyurdun ki, ‘Allah dilediğini siler yok eder, dilediğini de sabit bırakır, Levh-i Mahfuz
Onun katındadır.'” (Ra’d Suresi, 39; Mecmuatü’l-Ahzab, I/597.)

Bu idrak ve şuur içinde ihya edeceğimiz Berat Gecesi’nin hepimiz için hayırlara vesile olmasını Cenab-ı Hakk’tan
niyaz edelim…

Paylaş

Yorumlar